Tłuszczak (lipoma), jak sama nazwa wskazuje, wywodzi się z komórek tkanki tłuszczowej. Jest miękką masą, zwykle przesuwalną wobec podłoża. Należy do nowotworów łagodnych, nie złośliwieje. Zazwyczaj nie daje żadnych dolegliwości – takowe wystąpić mogą dopiero w sytuacji, kiedy twór rozwija się w okolicy jakiegoś nerwu, co niesie ze sobą ryzyko wystąpienia bólu.
Ich wielkość dochodzi zwykle do 3 cm, nie rosną wraz z upływem czasu, ewentualnie zachodzi to bardzo powoli. Szacunkowo 1% populacji posiada tłuszczaki. Tego typu struktury mogą lokalizować się praktycznie w każdym miejscu ciała oraz w każdym wieku, ze szczytem występowania pomiędzy 40. a 60. rokiem życia. Gdy pojawiają się w takich rejonach, gdzie stanowią defekt estetyczny, to właśnie wtedy zazwyczaj pacjenci decydują się na ich usunięcie.
Charakterystyka i lokalizacja tłuszczaków
Tłuszczak jest najczęściej występującym schorzeniem należącym do niezłośliwych nowotworów tkanek miękkich. W większości przypadków pojawia się on w miejscach bardziej obfitujących w tkankę tłuszczową, co jest spowodowane tym, że zbudowany jest on z tego typu tkanek. Niekiedy składa się on również z komórek szpikowych, komórek mięśniowych gładkich lub drobnych naczyń krwionośnych.
Pojawia się najczęściej pod skórą i charakteryzuje się zgrubieniem. Może również występować w obrębie narządów wewnętrznych, np. w nerkach czy okolicy serca.
Przyczyny powstawania tłuszczaka

Dokładna przyczyna powstawania tłuszczaka nie jest lekarzom jeszcze do końca znana. Przeprowadzane badania pozwoliły jednak zauważyć pewne prawidłowości, które odegrały istotną rolę w leczeniu tłuszczaka. Wiele hipotez wskazuje na genetyczne przyczyny pojawienia się nowotworu.
W przypadku takiego schorzenia u innych członków rodziny można taką osobę zaliczyć do grona osób o zwiększonym ryzyku pojawienia się tłuszczaka. Przyczyn doszukuje się również w doznanych przez pacjenta urazach i ranach, które mogą zwiększać ryzyko pojawienia się nowotworu.
Jego rozwojowi sprzyja także choroba Cowdena, która objawia się licznymi ogniskami guzów nienowotworowych. Zwiększone ryzyko zachorowania na tłuszczaka wykazują takie choroby, jak Madelunga czy Dercuma.
Czynniki środowiskowe wpływające na rozwój tłuszczaka:
- nadmierne spożycie alkoholu,
- niezdrowa dieta,
- otyłość,
- brak aktywności fizycznej.
Metody usuwania tłuszczaków
Tłuszczaki jako łagodne guzy tkanki tłuszczowej, zazwyczaj nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, ale mogą powodować dyskomfort lub stanowić problem estetyczny. Istnieje kilka metod ich usuwania:
Zabieg chirurgiczny
Pierwszą opcją likwidacji tłuszczaka jest klasyczny zabieg chirurgiczny. Zwykle wystarczające jest znieczulenie miejscowe (ogólne zastosowanie ma wtedy, gdy zmiana jest duża lub wymagane jest większe cięcie). Procedura trwa krótko, czasem nawet mniej niż godzinę; po założeniu szwów pacjent z reguły może udać się do domu tego samego dnia.
Wycięta tkanka przekazywana jest do pracowni histopatologicznej – celem jest ostateczne potwierdzenie jej niezłośliwego charakteru. Jest metodą z wyboru w momencie, gdy tłuszczak został zainfekowany, wydostaje się z niego treść ropna lub powoduje on dolegliwości bólowe.
Lipoliza

Lipoliza tłuszczaka to technika niechirurgiczna. Powoduje lizę, czyli rozpad, tkanki tłuszczowej budującej zmianę. Odbywa się to po wstrzyknięciu w otoczenie guzka substancji takich jak sterydy czy fosfatydylocholina. Pod wpływem leku zmiana ulega zmniejszeniu - w razie konieczności czynność można powtarzać.
Ogólnie szacuje się, że procedura daje najlepsze efekty w usuwaniu tłuszczaków o wielkości mniejszej niż 2,5 centymetra. Nie jest jednak rutynowo zalecanym sposobem postępowania – związane to jest z tym, że dochodzi do zniszczenia masy i nie jest możliwe oddanie próbek do badania histopatologicznego. Przed iniekcją podawane jest znieczulenie miejscowe, zwykle z użyciem lidokainy.
Liposukcja
Inną metodą pozwalającą na usunięcie tłuszczaka jest zabieg liposukcji. Poleca się go zwłaszcza w sytuacji, gdy pacjentowi zależy na uniknięciu posiadania blizny. Przez bardzo małe nacięcie (zaledwie kilkumilimetrowe) wprowadza się narzędzie, które pozwala odessać zmianę, pozostałości (zwykle elementy tkanki włóknistej otaczającej tkankę tłuszczową) usuwane są z użyciem miniaturowych kleszczyków.
Tutaj również stosowane jest znieczulenie miejscowe. Założenie szwów nie jest konieczne, zwykle wystarcza odpowiedni opatrunek uciskowy. Metoda ma ograniczone zastosowanie przy dużych zmianach – w tych sytuacjach istnieje ryzyko pozostawienia jej niewielkich fragmentów.
W ostatnich latach pojawiły się również nowoczesne metody, takie jak ultradźwięki i laseroterapia, które mogą być stosowane w przypadku tłuszczaków. Te techniki, choć mniej inwazyjne, wymagają często powtórzenia zabiegu, aby uzyskać zadowalające rezultaty.
Laseroterapia
Laserowe usuwanie tłuszczaków to nowoczesna, małoinwazyjna metoda polegająca na wykorzystaniu precyzyjnej wiązki światła do rozbicia komórek tłuszczowych tworzących tłuszczaka. Zabieg polega na skierowaniu lasera na zmienioną tkankę, co powoduje jej stopniowe rozpuszczanie bez konieczności wykonywania dużych nacięć. Energia lasera niszczy komórki tłuszczowe w sposób kontrolowany, minimalizując ryzyko uszkodzenia otaczających tkanek. Procedura jest zazwyczaj szybka i bezbolesna, a dzięki minimalnemu naruszeniu skóry pacjent unika długiego okresu rekonwalescencji.
Kiedy najlepiej przeprowadzić usunięcie tłuszczaka?

Najmniej ewentualnych komplikacji występuje wtedy, kiedy guzek jest niewielkich rozmiarów, poza tym mniejsza wielkość ułatwia przeprowadzenie samego zabiegu. Podskórna zmiana może być nie tylko tłuszczakiem: różnicować trzeba je z innymi procesami (np. ze zmianami w przebiegu sarkoidozy, przerzutami), dlatego w przypadku pojawienia się nowych guzków, warto rozważyć kontakt z lekarzem i prewencyjnie usuwać wszelkie nieprawidłowości.
Nie zawsze konieczne jest usuwanie tłuszczaka, zwłaszcza jeśli nie powoduje on żadnych objawów i nie przeszkadza pacjentowi estetycznie. W takich przypadkach zaleca się regularne monitorowanie zmiany i konsultacje z lekarzem, aby wykluczyć ewentualne powikłania.
Regularne monitorowanie tłuszczaków
Monitorowanie zmian tłuszczakowych jest kluczowe w ocenie ich charakteru oraz ewentualnego wzrostu. Regularne kontrole lekarskie pozwalają na szybkie reagowanie w przypadku pojawienia się niepokojących objawów.
Komplikacje po zabiegu usunięcia tłuszczaka
Chociaż zabiegi usuwania tłuszczaków są zwykle bezpieczne, mogą wystąpić pewne komplikacje, takie jak infekcje, krwawienie czy reakcje alergiczne na znieczulenie. Ważne jest, by pacjent był świadomy tych możliwości i konsultował się z lekarzem w razie potrzeby.
Znaczenie konsultacji medycznej
Konsultacja z lekarzem pozwala na dokładną ocenę zmiany oraz wybór najodpowiedniejszej metody leczenia. Lekarz może również doradzić, kiedy najlepiej podjąć decyzję o usunięciu tłuszczaka, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby i stan zdrowia pacjenta.
Ceny za zabieg wycięcia tłuszczaka w Polsce
Ceny za zabieg wycięcia tłuszczaka w Polsce oscylują w okolicy kilkuset złotych. W Warszawie za taki zabieg można zapłacić ok. 400 - 800 zł. W Łodzi wycenia się go na 200-1000 zł, a we Wrocławiu ceny zaczynają się od 300 zł.
Czynniki wpływające na koszty zabiegu:
- lokalizacja zabiegu,
- doświadczenie chirurga,
- wybrana metoda usunięcia tłuszczaka.
Źródła:
- Salvatore Lorenzo Renne, "Adipose tissue tumors Lipoma and variants Lipoma", PathologyOutlines.com, 2023
- Logan Kolb, Siva Naga S. Yarrarapu, Muhammad Atif Ameer, Juan A. Rosario-Collazo, "Lipoma" (www.ncbi.nlm.nih.gov), 2023
- Marcin Tkaczyk i inni, "Zastosowanie wielofalowego lasera diodowego do usunięcia tłuszczaka", Magazyn Stomatologiczny, 5, 16-24, 2022