Znamiona skórne są częstym defektem kosmetycznym. Szacuje się, że każdy dorosły człowiek ma ich średnio 20. Zazwyczaj rozwijają się one w okresie dojrzewania i dorosłości, a jedynie niewielki ich odsetek stanowią zmiany wrodzone.
W dermatologii rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje znamion barwnikowych - naskórkowe oraz skórne. Do pierwszej grupy zalicza się znamiona płaskie, czyli plamy barwnikowe, które mogą być różnego kształtu i wielkości, wyraźnie odgraniczone od reszty skóry i powiększające się w okresie wzrastania.
Plamy soczewicowate pojawiają się w dzieciństwie i zazwyczaj występują na tułowiu. Z kolei znamiona melanocytowe komórkowe, potocznie nazywane „pieprzykami”, są częste i zazwyczaj brązowe, choć mogą być barwy skóry zdrowej. Co więcej, ich powierzchnia może być gładka, wypukła, a nawet brodawkująca.
Szczególnym typem zmian barwnikowych komórkowych jest znamię błękitne, które, ze względu na nagromadzenie melanocytów, przyjmuje zabarwienie szarobłękitne.
Ryzyko zdrowotne i konieczność obserwacji

Choć wiele znamion stanowi jedynie niewielki defekt kosmetyczny, to niektóre, na skutek drażnienia czy promieniowania UV, mogą stać się punktem dla transformacji nowotworowej. Dlatego istotne jest, aby uważnie obserwować wszystkie zmiany skórne i w razie potrzeby zawczasu je usunąć.
Warto zwrócić uwagę na szybkie zmiany w kształcie, kolorze lub wielkości znamienia, które mogą wskazywać na rozwój czerniaka – groźnego nowotworu skóry.
Laserowe usuwanie znamion barwnikowych
Jedną z aktualnie najpopularniejszych metod likwidacji tego typu zmian jest usuwanie znamion barwnikowych laserem CO2. Procedura rozpoczyna się od miejscowego znieczulenia skóry. Następnie lekarz, zazwyczaj dermatolog lub chirurg, nakierowuje wiązkę światła na znamię skórne.
Metoda jest bezkontaktowa, dlatego nie ma ryzyka związanego z przeniesieniem zakażenia, np. WZW typu B. Istotą działania lasera jest ogrzanie tkanki, co powoduje proces jej denaturacji oraz wyparowywania z niej wody, a w konsekwencji spalenie.
Korzyści zabiegu laserowego- krótki czas zabiegu,
- brak uszkodzenia okolicznych tkanek,
- krótszy okres rekonwalescencji,
- brak konieczności stosowania szwów,
- mniejsze lub brak blizn.
Dzięki zdolnościom termokoagulacji nie dochodzi do krwawienia. Dodatkowymi plusami procedury jest brak konieczności stosowania szwów - co za tym idzie, powstałe blizny są mniejsze lub nie ma ich wcale.
Korzyści i ograniczenia metody laserowej

Sam zabieg jest krótki i po jego wykonaniu można powrócić do codziennych czynności.
Dzięki użyciu lasera nie dochodzi do uszkodzenia okolicznych tkanek, przez co okres rekonwalescencji jest krótszy.
Proces gojenia powstałej ranki trwa około 1-2 tygodni, do 4 tygodni w przypadku usunięcia dużych zmian. W tym czasie należy unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Jednakże, nie wszystkie znamiona barwnikowe mogą zostać usunięte za pomocą lasera.
Jeśli zmiana skórna wydaje się być podejrzana, konieczne będzie usunięcie jej chirurgiczne wraz z zachowaniem bezpiecznego marginesu zdrowej skóry oraz wykonanie badania histopatologicznego.
Przeciwwskazania do zabiegu laserowego
Do przeciwskazań możemy zaliczyć:
- aktywne infekcje skóry w obrębie zmiany,
- choroby autoimmunologiczne,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- czas ciąży.
Dodatkowo, możliwe są skutki uboczne takie jak bliznowacenie, przebarwienia czy przejściowe zaczerwienienie skóry.
Alternatywne metody usuwania znamion barwnikowych
Alternatywne metody usuwania znamion obejmują chirurgiczne wycięcie, które jest szczególnie zalecane w przypadku podejrzanych zmian skórnych. Chirurgiczne usunięcie pozwala na dokładniejsze badanie histopatologiczne, co jest kluczowe w diagnostyce nowotworowej.
Przygotowanie do zabiegu i postępowanie po zabiegu

Zanim jednak dojdzie do zabiegu, konieczna jest wcześniejsza wizyta u specjalisty. Musi on za pomocą dermatoskopu ocenić wielkość oraz wygląd znamienia. Zabiegi z użyciem lasera przeznaczone są do usunięcia znamion o charakterze łagodnym, nie tylko z powodów estetycznych, ale także medycznych.
Wycięcie zmian skórnych poleca się szczególnie osobom, które zauważyły, że ich „pieprzyki” uległy powiększeniu czy zmieniły swoją barwę, a kształt stał się nieregularny.
Ponadto laserowe usunięcie znamion zaleca się w miejscach, gdzie są one drażnione, a także na owłosionej skórze głowy, gdzie systematyczna obserwacja jest utrudniona.
Zalecenia po zabiegu
Po zabiegu zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, aby nie doszło do podrażnienia gojącego się miejsca. Należy również stosować kremy z wysokim filtrem UV na obszar poddany zabiegowi, aby zapobiec przebarwieniom.
Regularne kontrole u dermatologa są kluczowe w monitorowaniu innych znamion i wczesnym wykrywaniu ewentualnych nieprawidłowości.
Źródła:
- T. Passeron, R. Genedy, L. Salah i inni, "Laser treatment of hyperpigmented lesions: position statement of the European Society of Laser Dermatology (ESLD)"" (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov), PubMed, 2019
- Jabłońska S., et al., "Choroby skóry i choroby przenoszone droga płciową", PZWL, Warszawa, 2010
- Megan M. Gaffey, Adam B. Johnson., "Laser Treatment of Pigmented Lesions" (www.ncbi.nlm.nih.gov), National Library of Medicine, 2023
- Akademia Czerniaka, "Laserowe usuwanie znamion – kiedy je usunąć?" (www.akademiaczerniaka.org), Akademia Czerniaka