Toksyna botulinowa typu A to silna toksyna, wytwarzana przez laseczki Clostridium botulinum. Jej działanie polega na porażeniu przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego, czyli zahamowaniu impulsu biegnącego wzdłuż nerwu do mięśnia, co uniemożliwia jego skurcz. Toksyna botulinowa, podana ogólnoustrojowo, może zahamować pracę mięśni oddechowych i doprowadzić do zgonu.
Wykorzystywana jest natomiast w małych dawkach w leczeniu miejscowym. Jej działanie rozkurczające mięśnie pozwala na uzyskanie poprawy klinicznej u chorych ze spastycznością i przykurczami mięśni.
Działanie toksyny botulinowej jest szeroko wykorzystywane w zabiegach medycyny estetycznej, głównie w redukcji zmarszczek mimicznych. Poza wygładzaniem twarzy, toksyna botulinowa ma także inne zastosowania - może być wykorzystywana na przykład do modelowania kształtu łydek i wyszczuplania ich.
Wyszczuplanie łydek botoksem: jak to działa?
W wyniku uprawiania sportu łydki stają się umięśnione. U części kobiet natomiast bogata masa mięśniowa łydek jest zaprogramowana genetycznie. Taki wygląd goleni jest często kojarzony raczej jako męski niż dziewczęcy. W związku z tym, że kobiety marzą o smukłych, gładkich nogach, na rynku pojawiły się zabiegi modelowania łydek z wykorzystaniem toksyny botulinowej, mające na celu rozluźnienie mięśni i nadanie łydkom łagodnego wyglądu.

Ostrzyknięcie nadmiernie rozwiniętych mięśni wraz z upływem czasu prowadzi do ich rozkurczu: łydka przyjmuje kształt bardziej opływowy, szczuplejszy i bardziej dziewczęcy. Zabieg wyszczuplania łydek tą metodą polega na wprowadzeniu do mięśni łydek preparatu toksyny botulinowej.
Efekty zabiegu
- zabieg jest praktycznie bezbolesny,
- pierwsze efekty są widoczne już po kilku dniach,
- ostateczny wygląd kończyna osiąga po upływie 2-6 tygodni,
- czas działania toksyny mieści się w granicach 2-4 miesięcy,
- efekt wizualny utrzymuje się zazwyczaj przez około 6-8 miesięcy.
Alternatywne metody modelowania łydek
Alternatywne metody modelowania łydek obejmują między innymi:
- Liposukcję - procedura polegająca na usunięciu nadmiaru tkanki tłuszczowej, co może poprawić kontur łydek.
- Ćwiczenia fizyczne - ukierunkowane treningi mogą pomóc w zmniejszeniu masy mięśniowej i wysmukleniu łydek.
- Chirurgię plastyczną - w niektórych przypadkach możliwa jest operacyjna korekta kształtu łydek.
Historia i rozwój zabiegów z botoksem
Wyszczuplanie łydek toksyną botulinową zaczęło być praktykowane wśród kobiet w Korei, z powodu silnie rozwiniętych mięśni goleni. W nadmiernie rozbudowane mięśnie podawano toksynę botulinową, celem ich rozluźnienia i uzyskania smukłego wyglądu kończyn.
Autorzy artykułu "Botulinum toxin A treatment for contouring of the lower leg" w 2006 roku opisali zastosowanie tej metody u dwóch kobiet. U każdej z nich widoczne wyszczuplenie pojawiło się po upływie 3 tygodni od wykonania zabiegu i utrzymywało się przez 6-8 miesięcy. Co ważne, u żadnej z kobiet nie pojawiły się ogólnoustrojowe efekty uboczne.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania zabiegu

Zabieg wyszczuplania łydek botoksem uważany jest za stosunkowo bezpieczny, ponieważ toksyna botulinowa, podana miejscowo, powoduje nieznaczną ilość działań niepożądanych. Może się pojawić reakcja nadwrażliwości na preparat, porażenie sąsiednich grup mięśniowych lub nadmierne rozluźnienie mięśni.
Przeciwwskazania do zabiegu
- brak badań z wykorzystaniem toksyny botulinowej wśród kobiet ciężarnych i karmiących,
- zabiegu nie powinno się przeprowadzać w okresie ciąży i karmienia,
- wymagana jest konsultacja z doświadczonym specjalistą,
- pacjenci powinni być świadomi potencjalnych zagrożeń,
- omówienie ryzyka z lekarzem przed podjęciem decyzji o zabiegu.
Koszt i dostępność zabiegu
Cena wyszczuplania łydek toksyną botulinową jest uzależniona w dużej mierze od ilości preparatu, który należy wykorzystać. W polskich placówkach medycznych za taki zabieg trzeba zapłacić około 2 500 - 3 000 zł.
Zabieg staje się coraz bardziej popularny, a jego dostępność rośnie wraz z liczbą wyspecjalizowanych klinik oferujących tego typu usługi. Pacjenci powinni jednak dokładnie sprawdzić opinie na temat wybranej placówki oraz upewnić się, że zabieg będzie wykonywany przez wykwalifikowanego specjalistę.
Źródła:
- Kwang-Ho Han, Young-Hyun Joo, Sang-Eun Moon, Kyu-Han Kim, "Botulinum toxin A treatment for contouring of the lower leg" (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov), The Journal of Dermatological Treatment,17(4), 250-254, 2006
- Yuming Chong, Zhijin Li, Dingyue Zhang, Lin Jin, Cheng Chen, Nanze Yu, Xiao Long, "Ultrasonographic analysis of the calves for efficient botulinum toxin type A injection" (www.semanticscholar.org), Journal of Cosmetic Dermatology, 2022
- Dominik Kalinowski, "Wyszczuplanie łydek botoksem – HIT czy KIT?" (estetyczny-portal.pl), Estetyczny, 2021