Laserowa korekcja wzroku

Jeszcze kilkanaście lat temu posiadanie wady wzroku wiązało się z koniecznością noszenia okularów lub soczewek kontaktowych do końca życia. Obecnie, dzięki urządzeniom laserowym, możliwe jest całkowite uwolnienie się od okularów i pozbycie się wady. Rozwiązanie to jest szczególnie atrakcyjne dla osób, które nie tolerują soczewek kontaktowych, a noszenie okularów jest dla nich uciążliwe lub wręcz niemożliwe ze względu na styl życia czy charakter wykonywanej pracy.

Laserowa korekcja wzroku – na czym polega?

Korekcja wzroku przy użyciu lasera ma na celu odpowiednie wymodelowanie kształtu rogówki oka – tak, aby promienie świetlne, które do niego wpadają, były skupiane na siatkówce i pozwalały uzyskać wyraźny, dokładny obraz.

W przypadku posiadania wady wzroku, takiej jak krótkowzroczność i nadwzroczność, możliwość laserowej korekcji zależy od metody i budowy oka.

Zwykle koryguje się krótkowzroczność do około -10 dioptrii (w wybranych przypadkach możliwe są większe wartości przy sprzyjających parametrach rogówki), a nadwzroczność do około +4 – +6 dioptrii. W przypadku astygmatyzmu typowy zakres korekcji sięga około 6 dioptrii cylindrycznych, jednak w zależności od techniki i urządzenia możliwa bywa korekcja wyższych wartości – ostateczna kwalifikacja zawsze zależy od grubości i krzywizny rogówki oraz całkowitego równoważnika sferycznego wady.

Stopień zastosowanej korekcji laserowej jest ustalany indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie przeprowadzonego wywiadu lekarskiego oraz wykonanych badań. Niezależnie od tego parametru, zabieg jest szybki i bezbolesny – czas pracy lasera to zwykle kilkadziesiąt sekund, a łączny czas, jaki pacjent spędza na sali operacyjnej, to najczęściej 15–20 minut.

Wadę wzroku można usuwać bez dotykania oka, a komfort pacjenta zwiększa znieczulenie miejscowe, które jest podawane w postaci kropli do oczu.

Poprawa widzenia jest zazwyczaj szybka (zwłaszcza po metodach głębokich), jednak pełna stabilizacja może zająć od kilku tygodni do kilku miesięcy – dłużej po metodach powierzchniowych.

W czasie trwania zabiegu konieczna jest ścisła współpraca pacjenta z lekarzem i stosowanie się do jego poleceń.

Przeciwwskazania do laserowej korekcji wzroku

U niektórych pacjentów przeprowadzenie korekty wzroku laserem mogłoby być bardzo ryzykowne ze względu na możliwość wystąpienia powikłań pozabiegowych.

Na liście przeciwwskazań do laserowej korekcji wzroku, miejscowych i ogólnych, znajdują się m.in.:

• choroby oczu, takie jak jaskra, zaćma i odwarstwienie siatkówki,

• wszczepiony rozrusznik serca,

• schorzenia reumatologiczne, neurologiczne i autoimmunologiczne,

• cukrzyca,

• zaburzenia pracy tarczycy i nadnerczy,

• schorzenia hematologiczne (białaczki, skazy),

• choroby laryngologiczne,

• problemy dermatologiczne, takie jak trądzik,

• alergie (w ostrej fazie),

• padaczka,

• niestabilna wada wzroku (zmiany mocy w ostatnich 12–24 miesiącach),

• stożek rogówki i inne ektazje rogówkowe, zbyt cienka rogówka,

• ciężki zespół suchego oka lub nawracające zapalenia brzegów powiek,

• przebyte lub nawracające zapalenia rogówki, m.in. opryszczka oczna,

• ciąża i okres karmienia piersią,

• niekontrolowana lub powikłana cukrzyca, nieuregulowane choroby ogólnoustrojowe,

• leczenie lub choroby upośledzające gojenie (np. niektóre leki, w tym izotretynoina, amiodaron; immunosupresja).

Inne potencjalne przeciwwskazania

Obecnie coraz więcej uwagi poświęca się także czynnikom psychologicznym, które mogą mieć wpływ na podejście pacjenta do zabiegu. Pacjenci z niestabilnością emocjonalną, skłonnościami do depresji lub nadmiernym lękiem mogą wymagać szczególnej uwagi i oceny przed kwalifikacją do zabiegu.

Przygotowanie do laserowej korekcji wzroku

Do zabiegu laserowej korekcji mogą przystąpić tylko te osoby, które przejdą badania kwalifikacyjne. Wywiad na temat stanu zdrowia i kompleksowe badania okulistyczne nie tylko określą rodzaj i wielkość wady, ale również pozwolą lekarzowi wskazać wszelkie przeciwwskazania i wyeliminować możliwe powikłania.

Istotne jest także to, że do zabiegu zazwyczaj kwalifikuje się osoby pełnoletnie (najczęściej od 18. roku życia), u których wada jest stabilna – nie zmienia się od co najmniej 12 miesięcy (niekiedy wymaga się 24 miesięcy przy dużych wadach). Wcześniej wady wzroku mogą się jeszcze rozwijać, co wpływa na kwalifikację do leczenia.

O czym jeszcze należy pamiętać, przygotowując się do operacji laserowej oczu? Na 1–2 tygodnie przed zabiegiem należy zrezygnować z noszenia soczewek kontaktowych miękkich (zgodnie z zaleceniem lekarza okres ten może być dłuższy).

W przypadku korzystania z soczewek twardych (RGP) zwykle trzeba odstawić je na 3–4 tygodnie lub dłużej – czas zależy m.in. od czasu ich wcześniejszego noszenia oraz wyników topografii rogówki.

Tuż przed zabiegiem

W dniu zabiegu w organizmie pacjenta nie mogą być obecne żadne ogniska zapalne, dlatego zaleca się przeprowadzenie kontroli stomatologicznej oraz internistycznej na kilka dni lub tygodni przed operacją.

Jeżeli pacjent zachoruje, będzie miał opryszczkę lub – w przypadku kobiet – miesiączkę, trzeba będzie poinformować o tym lekarza mającego przeprowadzić zabieg - wówczas zostanie on przesunięty na inny możliwy termin.

W trakcie konsultacji przedzabiegowej należy poinformować lekarza o stale przyjmowanych lekach; może się bowiem okazać, że niektóre z nich trzeba będzie odstawić.

Nie należy też rozpoczynać ani odstawiać już przyjmowanych środków antykoncepcyjnych przez okres trzech miesięcy przed i po zabiegu.

Na dwie doby przed laserową korekcją wad wzroku nie należy spożywać napojów alkoholowych, kawy i innych napojów zawierających kofeinę, ponieważ mają one właściwości odwadniające. Jakikolwiek wpływ na uwodnienie rogówki może zmienić jej wymiary i kształt, co ma znaczenie dla efektu pooperacyjnego.

W dniu zabiegu należy zrezygnować również z nakładania makijażu. Zaleca się staranne umycie głowy i twarzy (ze szczególnym uwzględnieniem oczu) oraz nieużywanie dezodorantów i perfum.

Elementem przygotowania do zabiegu powinno być również zapewnienie sobie transportu z kliniki, gdyż po zabiegu nie można prowadzić pojazdów, a także zabranie ze sobą okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV, gdyż oczy po laserowej korekcji są niezwykle wrażliwe na światło.

Właściwe przygotowanie się do zabiegu zapewnia nie tylko zadowalający efekt laserowej korekcji wady wzroku, ale i zwiększa jego bezpieczeństwo. Dlatego też należy z pełną starannością przestrzegać zaleceń przekazanych przez lekarza.

Zalecenia po zabiegu i rekonwalescencja

Opieka po zabiegu:

• Stosuj przepisane krople: zwykle antybiotyk przez kilka dni i steroid przeciwzapalny według schematu, a sztuczne łzy przez tygodnie–miesiące.

• Chroń oczy: nie pocieraj, śpij w osłonach ochronnych (jeśli zalecono), unikaj dostania się wody do oczu przez kilka dni, zrezygnuj z makijażu oczu na 1–2 tygodnie.

• Aktywność fizyczna: unikaj pływania, sauny, sportów kontaktowych i zapylonego środowiska przez co najmniej 2–4 tygodnie (dokładny czas zależy od metody).

• Ekspozycja na światło: noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV na zewnątrz.

• Praca i prowadzenie pojazdów: do pracy biurowej można zwykle wrócić w ciągu 1–3 dni po LASIK/FemtoLASIK/SMILE i 3–7 dni po PRK/LASEK/EBK; prowadzenie pojazdów wyłącznie po uzyskaniu zgody lekarza.

• Kontrole: pierwsza wizyta zwykle następnego dnia, kolejne po około tygodniu i miesiącu, a następnie według zaleceń.

Metody laserowej korekcji wzroku

Korekcję wzroku laserem można wykonać kilkoma metodami, które różnią się od siebie m.in. techniką wykonywania zabiegu. Odpowiedni sposób dobiera się indywidualnie do pacjenta, biorąc pod uwagę takie aspekty jak grubość rogówki czy styl życia. Niezależnie od wybranej metody, poprawa wzroku jest odczuwana praktycznie od razu, jednak na ostateczny efekt zabiegu trzeba poczekać do czterech tygodni, a po metodach powierzchniowych czas ten bywa dłuższy.

Metody laserowej korekcji wad wzroku możemy podzielić na trzy najważniejsze kategorie:

• Metody powierzchniowe, polegające na usunięciu nabłonka z rogówki, a następnie modelowaniu laserem excimerowym płytkich struktur rogówki – powierzchni rogówki. Najnowocześniejsza technika stosowana przy tej metodzie pozwala na precyzyjne, bezdotykowe usuwanie nabłonka. Cechują je większy dyskomfort w pierwszych dniach i dłuższy czas gojenia, ale brak płatka rogówkowego.

• Metody głębokie, polegające na modelowaniu głębokich struktur rogówki po wcześniejszym ich odkryciu odpreparowaną częścią rogówki, zwaną „płatkiem”. Obecnie do wytworzenia płatka używa się lasera femtosekundowego. Po zakończeniu modelowania laserem excimerowym płatek wraca na swoje miejsce. Metody te są niezastąpione przy korekcji dużych wad wzroku, dalekowzroczności i w wielu innych trudnych przypadkach. Zapewniają szybszą poprawę widzenia, ale niosą ryzyko powikłań związanych z płatkiem.

• Metody polegające na wytworzeniu mikrosoczewki wewnątrz rogówki, zwane czasami „mikrosoczewkową korekcją wzroku”. Są to najnowsze metody stosowane obecnie do korygowania krótkowzroczności i astygmatyzmu. Niepodważalną zaletą tej metody jest brak ingerencji w strukturę nabłonka. Przednia powierzchnia rogówki pozostaje w zasadzie nienaruszona, co może zmniejszać ryzyko długotrwałej suchości oka.

Najpopularniejsze techniki

Do najpopularniejszych metod laserowej korekcji wzroku zalicza się:

• PRK – fotorefrakcyjna keratektomia. To najstarsza używana do dzisiaj metoda laserowej korekcji wzroku. Służy do leczenia krótko- i dalekowzroczności oraz astygmatyzmu. Pierwszym etapem zabiegu jest mechaniczne usunięcie części nabłonka rogówki, po to, by w kolejnym etapie lekarz mógł za pomocą lasera modelować głębokie warstwy rogówki. Zaletą i jednocześnie wadą tej techniki jest samoistne i naturalne odrastanie nabłonka. Jest to wada, ponieważ gojenie oka po zabiegu trwa nieco dłużej niż w przypadku innych metod – około czterech dni. Z drugiej strony naturalny proces regeneracji zapobiega błędom, które mógłby popełnić lekarz. Po PRK możliwy jest przejściowy spadek ostrości i światłowstręt; rzadkim powikłaniem jest zmętnienie (haze) powierzchni rogówki.

• EBK – Epi-Bowman keratektomia. Jest to technika korekcji krótkowzroczności (od -1 do -8 dioptrii), dalekowzroczności (do 4 dioptrii) i astygmatyzmu (do 2,5 dioptrii). EBK to udoskonalona wersja metody PRK. W przypadku tej techniki narzędziem oddzielającym nabłonek rogówki jest nowoczesny separator z końcówką Epi Clear. W praktyce o kwalifikacji decyduje nie tylko liczba dioptrii, ale też grubość rogówki i jej topografia – w niektórych ośrodkach zakresy mogą się różnić.

• LASEK – nabłonek usuwany jest przy pomocy specjalnego roztworu, a następnie wiązka lasera excimerowego wykorzystywana jest do wymodelowania powierzchniowych warstw rogówki. Nabłonek naturalnie odbudowuje się w czasie 2–3 dni. Dyskomfort i czas gojenia są podobne do PRK; ryzyko powikłań płatkowych nie występuje.

• LASIK oraz FemtoLASIK– w tej metodzie nabłonek rogówki zostaje odpreparowany w postaci płatka i odsunięty na bok, a wiązka lasera modeluje zrąb rogówki. Po zakończeniu modelowania płatek ponownie nasuwany jest na rogówkę. Ostrość widzenia odzyskiwana jest już po kilku godzinach, co umożliwia szybki powrót do codziennych aktywności, choć przez kilka dni zaleca się unikanie urazów i pocierania oka. W metodzie FemtoLASIK płatek odpreparowany jest dodatkowym laserem femtosekundowym, dzięki czemu zwiększa się precyzja zabiegu. Możliwe, choć rzadkie, są powikłania związane z płatkiem (np. przemieszczenie, wrastanie nabłonka) oraz nasilona suchość oka w pierwszych miesiącach.

• SBK-LASIK – delikatna i jednocześnie precyzyjna technika korekcji wzroku, która jest przeznaczona dla osób z bardzo cienką rogówką, niemogących skorzystać z innych procedur laserowych. Zabieg polega na utworzeniu za pomocą mikronoża niewielkiego płatka rogówkowego i odseparowaniu go po to, by lekarz miał większe pole działania w obrębie oka. Następnie za pomocą lasera modelowany jest kształt rogówki, co może trwać kilkadziesiąt sekund. Po zakończeniu tego etapu oddzielona warstwa nabłonka rogówki jest ponownie umieszczana na swoim miejscu. Zakres kwalifikacji i bezpieczeństwo zależą od indywidualnych parametrów rogówki.

• ReLEx SMILE – podczas zabiegu okulista korzysta z femtosekundowego lasera, który wykorzystuje ultrakrótkie impulsy świetlne. W przeciwieństwie do innych procedur korekcji wzroku, w przypadku ReLEx SMILE nie jest konieczne tworzenie klapki na rogówce. Za pomocą lasera okulista tworzy wewnątrz rogówki cienką soczewkę, zwaną lenticulem, która zawiera skorygowaną wadę wzroku. Soczewka ta jest odizolowana od tkanki rogówki przy użyciu niewielkiego, okrągłego otworu o średnicy zaledwie kilku milimetrów. Następnie wykonuje się niewielkie nacięcie o długości około 2–4 mm na powierzchni rogówki. Przez to nacięcie usuwana jest soczewka (lenticule); jej usunięcie zmienia kształt rogówki, co prowadzi do poprawy wady wzroku. Efekt jest natychmiastowy, choć pełna stabilizacja i poprawa ostrości wzroku mogą zajmować kilka dni lub tygodni. Metoda ta bywa korzystna u pacjentów z objawami suchości oka; kwalifikacja do korekcji nadwzroczności jest ograniczona, a maksymalny astygmatyzm możliwy do korekcji zależy od wersji technologii stosowanej w danym ośrodku.

Warto dodać, że ciągły rozwój technologii laserowej umożliwia coraz to nowsze i bardziej zaawansowane metody korekcji wzroku, co zwiększa ich dostępność i potencjalną efektywność dla różnych grup pacjentów. Zakres możliwej korekcji zawsze określa lekarz po analizie pełnych parametrów oka (grubość rogówki, topografia, średnica źrenicy, wielkość wady sferycznej i cylindrycznej).

Możliwe powikłania po laserowej korekcji wzroku

Choć leczenie wady wzroku laserem jest uznawane za skuteczne i bezpieczne, to jednak – jak każda interwencja chirurgiczna – jest obarczone pewnym ryzykiem powikłań.

Zaliczamy do nich przede wszystkim zespół suchego oka, który polega na obniżeniu ilości i jakości wytwarzanego filmu łzowego. Objawy te mogą pojawić się w dużym nasileniu bezpośrednio po zabiegu, szczególnie po powierzchniowych technikach operacyjnych, jednak zwykle ulegają wycofaniu w ciągu tygodnia. Należy liczyć się z różnym stopniem nasilenia zespołu suchego oka po operacjach laserowej korekcji wzroku w okresie kilku miesięcy po operacji.

Inne możliwe działania niepożądane i powikłania (w zależności od metody):

• pogorszenie widzenia nocnego, olśnienia, halo, starburst (zwykle przemijające),
• niedokorekcja lub nadkorekcja, nieregularny astygmatyzm; czasem konieczne „dopracowanie” wady (zabieg uzupełniający) po stabilizacji,
• zmętnienie powierzchni rogówki (haze) po metodach powierzchniowych – rzadkie, kontrolowane leczeniem,
• powikłania związane z płatkiem po LASIK (np. przemieszczenie, zmarszczenia płatka, wrastanie nabłonka) – rzadkie,
• rozlane zapalenie pod płatkiem (DLK) po LASIK – zwykle dobrze reaguje na leczenie kroplami,
• infekcja rogówki – bardzo rzadka, ale potencjalnie groźna; ryzyko minimalizuje się kroplami i higieną,
• ektazja rogówki (osłabienie biomechaniczne prowadzące do zniekształcenia) – bardzo rzadka; ryzyko ogranicza rygorystyczna kwalifikacja i dobór metody.

Efekty długoterminowe

U większości pacjentów efekt jest trwały i stabilny, jednak u części – zwłaszcza z dużą krótkowzrocznością lub po metodach powierzchniowych – może dojść do częściowej regresji (niewielkiego powrotu wady) w miesiącach lub latach po zabiegu. W wielu sytuacjach możliwe jest wykonanie zabiegu „doszlifowującego” po ponownej kwalifikacji.

Laserowa korekcja nie zapobiega naturalnym zmianom związanym z wiekiem, takim jak prezbiopia – z czasem większość osób potrzebuje okularów do czytania. Długoterminowa suchość oka zwykle ustępuje w ciągu 6–12 miesięcy, ale u części pacjentów może utrzymywać się dłużej i wymagać kropli nawilżających.

Kiedy zabieg jest konieczny?

Zabieg laserowej korekcji wzroku jest zwykle opcjonalny, ale może być rozważany, gdy wada wzroku znacząco wpływa na jakość życia, przeszkadza w wykonywaniu zawodu lub codziennych czynnościach. W przypadku osób z nietolerancją soczewek kontaktowych lub przeciwwskazaniami do noszenia okularów, laserowa korekcja może być jedynym rozwiązaniem. Ostateczną decyzję podejmuje się po konsultacji z okulistą.

Alternatywy dla niekwalifikujących się

Alternatywy dla osób niekwalifikujących się do laserowej korekcji:

• Soczewki fakijne (np. ICL) - wszczepiane do oka bez usuwania własnej soczewki, stosowane m.in. przy dużych krótkowzrocznościach lub zbyt cienkiej rogówce.

• Wymiana soczewki (refrakcyjna wymiana soczewki/RLE) - rozważana u pacjentów z prezbiopią lub przy dużych wadach, gdy laser nie jest odpowiedni.

• Ortokorekcja (ortho-k) - specjalne twarde soczewki zakładane na noc, czasowo modelujące rogówkę.

• Okulary i soczewki kontaktowe - bezpieczna, nieinwazyjna alternatywa dla osób, które nie chcą lub nie mogą poddać się zabiegowi.

• Postępowanie w chorobach rogówki (np. stożek rogówki) - cross-linking w celu stabilizacji rogówki, ewentualnie pierścienie śródrogówkowe – nie są to metody „korekcyjne” w rozumieniu usuwania wady, ale mogą poprawiać jakość widzenia lub zapobiegać progresji choroby.

Wybór specjalisty / kliniki

Wybór odpowiedniego specjalisty i kliniki jest kluczowy dla sukcesu zabiegu laserowej korekcji wzroku. Należy zwrócić uwagę na doświadczenie lekarza, zakres wykonywanych metod (np. różne techniki laserowe) oraz dostęp do nowoczesnej diagnostyki.

Dobrze jest także sprawdzić opinie pacjentów i standard opieki po zabiegu. Warto przeprowadzić konsultacje w kilku miejscach, aby porównać podejście lekarzy i zaproponowane metody leczenia.

Najczęstsze pytania o laserową korekcję wzroku

Pacjenci zastanawiający się nad tym, jak leczyć wadę wzroku laserowo, często mają wiele wątpliwości związanych zarówno z kwalifikacją do zabiegu, procedurą, jak i zachowaniem po zabiegu. Odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące korekty wady wzroku metodą laserową.

Najczęściej zadawane pytania

• Ile kosztuje laserowa korekcja wzroku?

  Cena laserowej korekcji wzroku jest uzależniona od wielu aspektów, m.in. wybranej metody (zobacz listę metod), lokalizacji i renomy placówki oraz lekarza przeprowadzającego zabieg. Ceny zaczynają się już od 1000 zł, a kończą na 7200 zł. Ostateczny koszt procedury jest ustalany podczas wizyty wstępnej u specjalisty.

• Czy laserową korekcję wzroku wykonuje się raz na całe życie i wada już nie powraca?

  Celem laserowej korekcji wzroku jest trwałe usunięcie wady. Do sytuacji, w której nie zostaje ona usunięta w 100% dochodzi niezwykle rzadko, nie można jednak tego wykluczyć. Przeczytaj więcej o tym, jak przebiega zabieg laserowej korekty wady wzroku.

• Czy po laserowej korekcie wzroku trzeba pozostać w szpitalu?

  Ze względu na to, iż zabieg jest przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym, nie ma potrzeby hospitalizacji pacjenta. Po wykonanej procedurze może on wrócić do domu.

• Czy to po operacji laserowej oczu można prowadzić samochód?

  U niektórych osób bezpośrednio po zakończeniu zabiegu mogą wystąpić niewielkie wahania ostrości wzroku czy problem z kontrastem w warunkach zmierzchowych, dlatego warto zorganizować sobie transport na okres po operacji i nie przyjeżdżać do kliniki własnym samochodem. Taki stan może trwać do kilku tygodni po operacji jednak jest to uzależnione od techniki operacyjnej.

• Czy po korekcji wzroku laserem trzeba regularnie chodzić do okulisty?

  Pierwsza wizyta kontrolna u lekarza powinna mieć miejsce już następnego dnia po zabiegu. Specjalista sprawdza wówczas stan wady oraz to, czy rogówka goi się prawidłowo. Jeśli pacjent po operacji miał założoną specjalną ochronną soczewkę kontaktową, wówczas jest ona zdejmowana. Na kolejne wizyty zwykle należy umówić się tydzień, miesiąc, kwartał oraz rok po zabiegu. Ilość i częstotliwość konsultacji ustala okulista.

• Czy można wykonać laserową korekcję wzroku na NFZ?

  Narodowy Fundusz Zdrowia nie refunduje w tej chwili operacji laserowej oczu. Osoby zainteresowane tym zabiegiem muszą zatem wykonać go prywatnie.

Filmy

Przedstawiamy poniżej filmy, na których lek. Łukasz Stysiak (okulista) - eksperci tematyki laserowa korekcja wzroku, dzielą się swoim doświadczeniem i wiedzą na ten temat.

Opinie pacjentów o laserowej korekcji wzroku

Poniżej przeczytasz opinie pacjentów, którzy zdecydowali się na laserową korektę wzroku. Wszystkie zamieszczone komentarze pochodzą od osób, które zapisały się na zabieg za pośrednictwem naszego portalu, dzięki czemu są one w 100% rzetelne i zweryfikowane.