Przyczyny i wskazania do usunięcia tarczycy

Choroby tarczycy nie zawsze wiążą się z koniecznością ingerencji chirurgicznej. Są jednak sytuacje, w których operacja jest nieunikniona.

Na liście wskazań do usunięcia tarczycy znajdują się:

  • wole tarczycy, które jest tak duże, że uciska drogi oddechowe lub w znaczny sposób wpływa na wygląd pacjenta,

  • nowotwór złośliwy (rak tarczycy), który może objawiać się na przykład guzkami na tarczycy,

  • nieskuteczna terapia farmakologiczna, która nie jest w stanie odpowiednio kontrolować choroby,

  • powikłana nadczynność tarczycy.

W zależności od stanu pacjenta lekarz może podjąć decyzję o wycięciu całej tarczycy, czyli przeprowadzeniu tyreoidektomii, lub zdecydować się na częściowe usunięcie gruczołu tarczowego, nazywane strumektomią. Decyzja ta zawsze poprzedzona jest licznymi specjalistycznymi badaniami.

Warto pamiętać, że operacja tarczycy nie jest równoznaczna z zakończeniem leczenia – jest ona jednym z jego etapów.

Kwalifikacja pacjenta do operacji

USG tarczycy przed operacją

Decyzję o przeprowadzeniu operacji tarczycy podejmuje endokrynolog. Na podstawie rozmowy z pacjentem oraz po przeprowadzeniu określonych badań jest on w stanie ocenić, czy zabieg będzie niezbędny, czy jednak nie trzeba go przeprowadzać. Jednym z badanych parametrów jest TSH, czyli hormon tyreotropowy. Nie jest on produkowany przez tarczycę, a przez przysadkę mózgową. Wywiera on na gruczoł tarczowy wpływ, stymulując go do wydzielania hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4).

Badanie TSH jest często jednym z pierwszych zalecanych przez endokrynologów badań przy podejrzeniu nieprawidłowej pracy gruczołu tarczowego.

Kolejnym ważnym krokiem zarówno w diagnostyce, jak i kwalifikacji do operacji, jest USG tarczycy. Badanie to pozwala dokładnie ocenić zarówno wielkość, kształt oraz strukturę samego gruczołu, jak i stwierdzić, czy znajdują się w nim zmiany, takie jak guzki czy torbiele. Te większe często można wyczuć podczas badania palpacyjnego, zaś wole tarczycowe może być nawet widoczne gołym okiem, jednak najmniejsze zmiany będą możliwe do zobrazowania wyłącznie w badaniu USG.

Pamiętaj: USG tarczycy jest bezbolesnym i nieinwazyjnym badaniem, które może dostarczyć kluczowych informacji dla dalszego leczenia.

Zleca się je przede wszystkim w przypadku wyczucia zmian w badaniu palpacyjnym oraz w sytuacji powiększenia tarczycy (obwodu szyi), jednak lekarz może wykonać je także, gdy wyniki hormonów tarczycy odbiegają od normy.

Po wykryciu jakichkolwiek niepokojących zmian, np. guza na tarczycy, należy wykonać biopsję tarczycy. Polega ona na pobraniu fragmentu guzka za pomocą specjalnej igły. Wycinek jest następnie badany przez patologa, który odróżnia zmiany łagodne od złośliwych, dzięki czemu możliwe jest wdrożenie dalszego postępowania, odpowiadającego istniejącym zmianom.

Dla kogo operacja jest zalecana, a dla kogo nie?

Operacja jest zwykle zalecana, gdy:

  • stwierdzono nowotwór złośliwy tarczycy lub wysokie ryzyko złośliwości w biopsji,

  • występuje wole uciskowe z dusznością, chrypką, trudnościami w połykaniu lub wole zamostkowe,

  • występuje nadczynność tarczycy (choroba Gravesa i Basedowa, wole toksyczne guzkowe), gdy leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne, nietolerowane lub nieakceptowane przez pacjenta,

  • dochodzi do nawracania zmian po wcześniejszym leczeniu.

Przeciwwskazania bezwzględne do operacji są rzadkie. Najczęściej mają charakter względny i wymagają wcześniejszego przygotowania lub odroczenia zabiegu.

Przeciwskazania do operacji:

  • nieuregulowana nadczynność tarczycy (zabieg poprzedza się doprowadzeniem do eutyreozy),

  • ciężkie niewyrównane choroby współistniejące (np. sercowo-naczyniowe, płucne), zaburzenia krzepnięcia, aktywna infekcja,

  • ciąża – większość zabiegów planowych odracza się do czasu po porodzie; w wyjątkowych sytuacjach rozważa się operację w II trymestrze.

Przygotowanie do operacji

W każdym z przypadków, jeszcze przed operacją, konieczne jest wykonanie badań oceniających stan ogólny pacjenta, które wymagane są przed większością zabiegów.

Wśród nich lekarz najczęściej zleca podstawowe badania laboratoryjne: morfologia krwi,

  • poziom elektrolitów w surowicy (sód, potas),
  • mocznik i kreatynina,
  • stężenie glukozy,
  • badanie ogólne moczu.

Do powyższych badań dochodzą podstawowe parametry układu krzepnięcia:

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy,
  • PT – czas protrombinowy,
  • INR – wystandaryzowany współczynnik czasu protrombinowego i fibrynogen.
Informacja: Przed operacją ważne jest utrzymanie eutyreozy, czyli prawidłowego poziomu hormonów tarczycy, aby zmniejszyć ryzyko powikłań.

Aby zminimalizować ryzyko powikłań, zaleca się pacjentowi pozostawanie w stanie eutyreozy. Dlatego, w przypadku nadczynności tarczycy, przeprowadza się kilkutygodniowe leczenie tyreostatykami. Pacjenci z niedoczynnością tarczycy otrzymują natomiast odpowiednią suplementację hormonalną.

Niedawne wytyczne sugerują również, że pacjenci powinni być informowani o potencjalnej potrzebie długoterminowej terapii hormonalnej po zabiegu, nawet jeśli tylko część tarczycy została usunięta.

Techniki operacyjne i ich zastosowanie

Operacja usunięcia tarczycy odbywa się w znieczuleniu ogólnym

To, jak wygląda operacja tarczycy, zależy przede wszystkim od zakresu zabiegu. Im jest on większy, tym więcej czasu zajmuje cała procedura. Niezmienne pozostaje to, że zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym.

Usunięcie płata tarczycy (strumektomia)

Wskazaniem do chirurgicznego usunięcia płata tarczycy jest guz pęcherzykowy jednego z płatów, ograniczony tylko i wyłącznie do tego płata. Po zabiegu niezmiernie ważny jest wynik badania histopatologicznego, który mówi, czy zmiana była złośliwa, czy łagodna, ponieważ od tego zależy dalsze postępowanie. Jeżeli guz okazał się złośliwy, należy poszerzyć operację o usunięcie drugiego płata oraz lokalnych węzłów chłonnych.

Pacjent zakwalifikowany do zabiegu musi być odpowiednio przygotowany. Chory powinien być w stanie eutyreozy, czyli stanu prawidłowej ilości hormonów tarczycy w organizmie. Przygotowanie do zabiegu pacjenta w nadczynności gruczołu tarczowego zazwyczaj wymaga kilkutygodniowego podawania tyreostatyków, zaś w przypadku niedoczynności tarczycy konieczna jest suplementacja uzupełniająca poziom hormonów.

Wycięcie płata tarczycy trwa zazwyczaj od 40 do 60 minut. Operację przeprowadza specjalista chirurgii ogólnej i endokrynologicznej.

Subtotalne wycięcie tarczycy (strumektomia subtotalna)

Wycięcie chirurgiczne obydwu płatów wraz z węziną tarczycy, inaczej zwane subtotalnym lub częściowym usunięciem gruczołu, jest najczęściej przeprowadzaną operacją tarczycy. W przebiegu procedury usuwa się fragmenty płatów tarczycy zawierających niepokojące zmiany – zwykle jest to od 50 do 90% pierwotnej objętości gruczołu tarczowego. Z reguły pozostawia się niewielką ilość tkanki tarczycy na jej tylnej powierzchni, przylegającej do tchawicy.

Wskazaniem do strumektomii subtotalnej jest:

  • wole nadczynne guzowate,

  • wole guzkowe obojętne,

  • wole miąższowe obojętne i nadczynne,

  • wole w przebiegu zapalenia tarczycy, na przykład w chorobie Hashimoto.

Ciekawostka: Strumektomia subtotalna często pozwala na zachowanie części funkcji tarczycy, co może ułatwić regulację hormonów po operacji.

W przypadku rozpoznania wola guzkowego pacjent zazwyczaj jest w stanie eutyreozy i nie wymaga specjalnego przygotowania do zabiegu – obowiązuje go standardowe postępowanie jak przed każdym zabiegiem operacyjnym. W momencie gdy jest to wole guzkowe nadczynne bądź przebiegające z zapaleniem tarczycy i stwierdzony zostanie u pacjenta stan hiper- lub hipotyreozy, potrzebne jest specjalne przygotowanie chorego do zabiegu.

W przebiegu nadczynności gruczołu tarczowego chory musi być leczony tyreostatykami na kilka tygodni przed zabiegiem, aż do osiągnięcia prawidłowej czynności gruczołu tarczowego.

Całkowite wycięcie tarczycy (tyreoidektomia)

Chorobami kwalifikującymi się do całkowitej resekcji tarczycy są między innymi nowotwory gruczołu tarczowego, a wśród nich rak brodawkowaty, pęcherzykowy i rdzeniasty tarczycy. Poza nowotworowymi zmianami, wskazaniem do totalnego usunięcia tarczycy jest również wole charakteryzujące się budową wyłącznie guzkową, niektóre wola w przebiegu choroby Hashimoto oraz niektóre wola nawrotowe.

Całkowita resekcja tarczycy powinna być przeprowadzana w wysoko wykwalifikowanych placówkach, specjalizujących się w chirurgicznym leczeniu schorzeń tarczycy. Ze względu na wysoki stopień trudności operacji i możliwe powikłania, procedura powinna być zarezerwowana dla doświadczonych chirurgów. To, ile trwa operacja tarczycy, zależy od różnych czynników, jednak zazwyczaj jest to od 2 do 3 godzin.

Podobnie jak w powyższych przypadkach, tak również i w tym chory zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego powinien być do niego odpowiednio przygotowany. Jeżeli choroba gruczołu tarczowego przebiega z nadczynnością lub niedoczynnością, niezbędne jest wcześniejsze wprowadzenie chorego w stan eutyreozy. Ważnym badaniem w aspekcie chirurgii gruczołu tarczowego jest badanie foniatryczne, oceniające stan i ruchomość strun głosowych. Wykonuje się je zarówno przed, jak i po operacji, co jest związane z możliwym powikłaniem, jakim jest uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego.

 Informacja: Tyreoidektomia może wiązać się z koniecznością dożywotniej terapii hormonalnej, aby zastąpić funkcję usuniętej tarczycy.

Endoskopowa operacja tarczycy

Operacja usunięcia tarczycy może wiązać się z krótką hospitalizacją

Minimalnie inwazyjne techniki zabiegowe wykorzystywane w leczeniu chorób tarczycy można podzielić na zabiegi w pełni wideoskopowe (endoskopowe) oraz zabiegi przeprowadzane ze wspomaganiem układu optycznego (MIVATminimally invasive video-assisted thyroidectomy).

Minimalnie inwazyjna tyreoidektomia z wideoasystą (MIVAT) jest bardzo dobrym wyborem w przypadku profilaktycznego wycięcia gruczołu tarczowego u chorych obciążonych rodzinnym występowaniem raka rdzeniastego tarczycy, a także u pacjentów z zespołem MEN-2A, czyli zespołem gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej.

Na liście wskazań do usunięcia tarczycy z wykorzystaniem technik minimalnie inwazyjnych znajduje się także:

  • wole do 25 ml wielkości,
  • guzek na tarczycy nie większy niż 30 mm, o łagodnym charakterze.

Czy wiesz, że: Coraz częściej z wykorzystaniem techniki endoskopowej operuje się także chorobę Gravesa i Basedowa, a doświadczeni chirurdzy wykorzystują tę metodę także przy dobrze rokującym nowotworze brodawkowatym tarczycy.

Procedury wykonywane są najczęściej z dostępu szyjnego, jednak niektórzy specjaliści wykorzystują tak zwane dostępy odległe: pachowe, piersiowe, tylny karkowy zza ucha, pachowo-piersiowe oraz przez usta. Tak przeprowadzony zabieg daje doskonałe efekty kosmetyczne, ponieważ pozostała po nim blizna jest mniejsza i mniej widoczna.

Zalety endoskopowego wycięcia tarczycy to także:

  • skrócenie hospitalizacji,
  • krótszy czas rekonwalescencji,
  • mniejszy ból pooperacyjny.

Kontrola i pielęgnacja rany pooperacyjnej przebiega podobnie jak w przypadku zabiegów klasycznych. Ważne jest odpowiednie przemywanie i dezynfekcja rany oraz stosowanie maści kolagenowych na bliznę.

Według dostępnych danych, obecnie tylko niewielki odsetek chorych (około 10%) zostaje zakwalifikowanych do całkowitego usunięcia tarczycy przy użyciu technik minimalnie inwazyjnych. Tego rodzaju zabiegi przeprowadza się w niewielu placówkach, a operatorem musi być specjalista chirurgii ogólnej i endokrynologicznej o bardzo dużym doświadczeniu i odbytej praktyce.

Ze względu na trudności techniczne zabiegu i czas jego trwania (często jest on dłuższy od technik klasycznych), techniki minimalnie inwazyjne nie są tak popularne jak chirurgiczne.

W tym miejscu warto wspomnieć jeszcze o laserowym usuwaniu guzów tarczycy. Zabieg z użyciem Echolasera oferują już niektóre polskie placówki. Pacjenci zastanawiają się także, czy możliwe jest usuwanie guzków tarczycy laparoskopowo. Metoda ta nie jest jednak praktykowana.

Metody endoskopowe nie są odpowiednie u wszystkich pacjentów. Zwykle nie zaleca się ich przy bardzo dużym wolu, podejrzeniu naciekania nowotworu, po przebytych operacjach lub radioterapii szyi, przy znacznym włóknieniu w przebiegu zapaleń tarczycy czy w przypadku wola zamostkowego.

Możliwe powikłania po operacji tarczycy

Samopoczucie po operacji tarczycy jest kwestią indywidualną i zależy m.in. od zakresu wykonanego zabiegu. Od razu po operacji pacjent poddany jest wnikliwej obserwacji pod kątem wystąpienia ewentualnych powikłań.

Na szczęście szacuje się, że łączna częstość ich występowania nie przekracza 5%. Jednym z powikłań może być krwawienie i tworzenie się krwiaka w obrębie rany pooperacyjnej. Dochodzi wówczas do powiększenia się obwodu szyi i może nastąpić ucisk dróg oddechowych, objawiający się chrypką bądź dusznością. Stan ten wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Mniej więcej u 30% operowanych występuje pooperacyjna niedoczynność przytarczyc, objawiająca się mrowieniem palców oraz wokół ust – jest to spowodowane zmniejszonym poziomem wapnia w surowicy. Aby temu zapobiec, po zabiegu wykonuje się oznaczenie poziomu parathormonu w surowicy i podaje się pacjentowi preparaty wapnia i witaminy D3.

Ponadto do suplementacji włączana jest tyroksyna w odpowiedniej dawce (zależnej od rozległości zabiegu), a następnie korygowana po kontrolnym badaniu poziomu tyreotropiny w surowicy.

Po każdym zabiegu operacyjnym na gruczole tarczowym usunięta tkanka jest poddawana badaniu histopatologicznemu. Jego wynik pacjent odbiera po 2–3 tygodniach. Innym istotnym badaniem przeprowadzanym już po zabiegu jest pomiar poziomu tyreotropiny i wolnych hormonów tarczycy w surowicy. Jego wyniki pomogą lekarzowi w podjęciu decyzji o dalszym postępowaniu pooperacyjnym.

Ważne: Uszkodzenie nerwu krtaniowego jest jednym z powikłań, które może wpłynąć na jakość głosu pacjenta. Warto zgłaszać problemy z głosem lekarzowi.

Oprócz opisanych powyżej komplikacji, na liście możliwych powikłań znajdują się również:

  • uszkodzenie nerwu krtaniowego górnego,
  • powikłania zapalne,
  • uszkodzenia sąsiednich narządów,
  • zator powietrzny.

Ryzyko powikłań zależy od:

  • zakresu zabiegu,

  • warunków anatomicznych,

  • chorób współistniejących,

  • doświadczenia operatora.

Do późnych następstw mogą należeć m.in.:

  • utrzymująca się hipokalcemia przy przewlekłej niedoczynności przytarczyc (wymaga stałej suplementacji wapnia i witaminy D w dawkach ustalonych przez lekarza),

  • przewlekła chrypka lub zaburzenia głosu (po uszkodzeniu nerwu krtaniowego),

  • blizna przerostowa lub keloid oraz rzadziej – utrzymujące się dolegliwości połykania.

Ważne: Jakiekolwiek niepokojące symptomy występujące po zabiegu należy koniecznie zgłaszać lekarzowi. Objawy takie jak choćby gorączka po operacji mogą świadczyć o toczącym się w organizmie stanie zapalnym, który trzeba jak najszybciej zlikwidować.

Rekonwalescencja i życie po wycięciu tarczycy

Operacja usunięcia tarczycy pozwala poprawić stan zdrowia pacjenta

Po operacji ważne jest, aby pozostawać pod stałą opieką endokrynologa. Pomoże to uniknąć niechcianych komplikacji i szybko wrócić do formy. Dokładne zalecenia po operacji tarczycy są uzależnione od techniki zabiegowej, jaką posługiwał się chirurg, jak również od zakresu samej procedury. Chory zostaje wraz z nimi wypisany do domu.

Zwykle ma on się zgłosić na zdjęcie szwów do poradni chirurgicznej po 7 dniach od wypisu oraz po odbiór wyniku badania histopatologicznego wyciętej zmiany po okresie 2–3 tygodni. Dodatkowo dostaje odpowiednie środki farmakologiczne – heparynę drobnocząsteczkową, którą powinien przyjmować codziennie w iniekcjach podskórnych w brzuch przez 10 dni, a jeśli przyjmował osłonę antybiotykową podczas pobytu, dostaje również receptę na antybiotyk.

Ponadto pacjent otrzymuje szczegółowe instrukcje dotyczące pielęgnacji pooperacyjnej rany, zmiany opatrunku oraz osiągnięcia jak najlepszego wyglądu blizny. W tym celu zalecane są maści bądź żele silikonowe, które mogą być stosowane już tydzień po zdjęciu szwów.

Profilaktyka przeciwzakrzepowa oraz antybiotykoterapia są dobierane indywidualnie; nie każdy pacjent wymaga kontynuowania tych leków po wypisie.

Bardzo ważne są:

  • szybka pionizacja,

  • delikatne ćwiczenia szyi zgodnie z zaleceniami,

  • właściwa pielęgnacja rany,

  • ochrona blizny przed słońcem.

Chory wraca do pełnej sprawności już po dwóch tygodniach.

Czego nie wolno po operacji tarczycy?

Okres rekonwalescencji po usunięciu tarczycy wymaga powstrzymania się od wzmożonego wysiłku fizycznego, szczególnie siłowego, gdyż nadmierne rozciągnięcie skóry szyi może negatywnie wpłynąć zarówno na samą bliznę, jak i szczelność rany we wczesnym okresie po zabiegu. Ważną informacją jest to, że bliznę należy chronić przed nadmiernym nasłonecznieniem.

Informacja: Odpowiednia pielęgnacja blizny pooperacyjnej może znacznie poprawić jej wygląd estetyczny po wygojeniu.

W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności tego gruczołu. W przypadku braku jednego płata tarczycy lub większej jej części stopień niedoczynności bywa różny i musi być on stale kontrolowany.

Osoby po całkowitej resekcji tarczycy, a także większość pacjentów po częściowym usunięciu narządu, przez resztę życia muszą przyjmować odpowiednie leki, mające na celu zastąpienie tyroksyny. Nieodpowiednie leczenie lub jego brak mogłyby skutkować pojawieniem się charakterystycznych dla niedoczynności tarczycy objawów.

Zaliczamy do nich m.in.: zmęczenie, problemy z pamięcią i koncentracją, nadmierny przyrost masy ciała, suchą, szorstką skórę, wypadanie i wzmożoną łamliwość włosów, uczucie zimna, zaparcia.

Terapia hormonalna i jej znaczenie

Życie bez tarczycy nie powinno być uciążliwe, jeżeli będziemy pod stałą opieką endokrynologa. Przestrzeganie jego zaleceń jest niezwykle istotne, ponieważ specjalista będzie regularnie sprawdzał poziom hormonów i dostosowywał dawkę tyroksyny tak długo, aż będzie ona właściwa.

Terapia hormonalna po usunięciu tarczycy – najważniejsze zasady leczenia:

  • Jak przyjmować lewotyroksynę: najlepiej codziennie o tej samej porze, na czczo (30–60 minut przed śniadaniem) lub wieczorem co najmniej 3–4 godziny po ostatnim posiłku.

  • Leki i produkty zaburzające wchłanianie: preparaty wapnia i żelaza, niektóre leki zobojętniające, preparaty z błonnikiem, soja oraz kawa – należy zachować co najmniej 4-godzinny odstęp od dawki lewotyroksyny.

  • Kontrola laboratoryjna: TSH (i FT4) ocenia się zwykle po 6–8 tygodniach od zmiany dawki, a po ustabilizowaniu – co 6–12 miesięcy lub według zaleceń lekarza.

  • Szczególne sytuacje: w ciąży i po niej, przy zmianach masy ciała lub dawce innych leków (np. estrogenów) może być konieczna korekta dawki. U chorych po raku tarczycy dawkę dobiera się czasem tak, by utrzymywać niższe wartości TSH – decyzję podejmuje lekarz prowadzący.

  • Unikanie nad- i niedoleczenia: zbyt duże dawki mogą nasilać kołatanie serca i sprzyjać utracie masy kostnej; zbyt małe – powodują objawy niedoczynności. Zgłaszaj lekarzowi nowe objawy.

Usunięcie tarczycy a zarządzanie masą ciała

Operacja usunięcia tarczycy wymaga późniejszej kontroli hormonalnej

Problemy z nadprogramowymi kilogramami to codzienność osób zmagających się z niedoczynnością tarczycy. Kontrola wagi w tym stanie jest utrudniona i możliwa tylko w połączeniu z odpowiednim leczeniem.

Po wycięciu tarczycy nie musi dochodzić do trwałego tycia – przy prawidłowo dobranej dawce lewotyroksyny metabolizm zwykle wraca do stanu sprzed choroby, a masa ciała zależy głównie od bilansu energetycznego, aktywności i nawyków żywieniowych.

Co w takim wypadku należy zrobić? Przede wszystkim poddać się leczeniu, którego celem będzie uregulowanie poziomu wszystkich hormonów, które uległy rozchwianiu po operacji.

Dieta po operacji tarczycy nie powinna być restrykcyjna, a po prostu zdrowa i dostosowana kalorycznością do poziomu aktywności fizycznej pacjenta. Do codziennego jadłospisu warto włączyć zatem chude mięso, ryby (świetny będzie dziki łosoś, dorsz, ale także krewetki) i zdrowe tłuszcze: oliwę z oliwek, olej z pestek winogron czy olej awokado.

Posiłki powinny zawierać także różnego rodzaju orzechy, pestki dyni i sezam. Produkty sojowe należy spożywać w odstępie kilku godzin od dawki lewotyroksyny.

Z warzyw i owoców poleca się szczególnie: brokuły, brukselkę, awokado, szparagi, kalafior, ogórki, bakłażan, kalarepa, rzodkiew, fasola, szpinak, pomidory, borówki, jeżyny, kiwi, maliny. Należy przy tym pamiętać, że warzywa krzyżowe można spożywać; najlepiej podawać je po obróbce termicznej, a surowe jeść w umiarkowanych ilościach.

Zdrowa, pełna witamin dieta w połączeniu z aktywnością fizyczną i, przede wszystkim, odpowiednio dobranymi lekami na tarczycę pozwoli zadbać o sylwetkę i w przyjemny sposób wrócić do formy sprzed operacji.

 Ważne: Żadna dieta nie będzie skuteczna, jeżeli nie zaczniemy od odpowiednio dobranej farmakoterapii.

Alternatywy dla operacji tarczycy

W wielu sytuacjach klinicznych można rozważyć metody inne niż leczenie operacyjne:

  • Leczenie farmakologiczne nadczynności – tyreostatyki (np. tiamazol) u chorych z chorobą Gravesa i Basedowa; w ciąży dobór leku i dawkowania wymaga szczególnej ostrożności.

  • Leczenie jodem promieniotwórczym (RAI) – stosowane m.in. w chorobie Gravesa i wolu toksycznym guzkowym; nie stosuje się w ciąży i podczas karmienia piersią.

  • Ablacje przezskórne łagodnych guzków – termoablacja falami radiowymi (RFA), mikrofalami (MWA), ablacja laserowa (LTA, np. Echolaser) oraz skleroterapia etanolem (PEI) w przypadku torbieli; metody te pozwalają zmniejszyć objętość symptomatycznych zmian bez wycięcia gruczołu.

  • Aktywna obserwacja – kontrolne USG i badania hormonalne przy łagodnych guzkach oraz w wybranych przypadkach niskiego ryzyka raka brodawkowatego (mikrorak), po decyzji zespołu i świadomej zgodzie pacjenta.

Jak wybrać ośrodek i specjalistę?

Wyniki i bezpieczeństwo leczenia zależą m.in. od doświadczenia zespołu.

Warto zwrócić uwagę na:

  • doświadczenie chirurga i ośrodka w operacjach tarczycy (wyższy wolumen przekłada się na mniej powikłań),

  • dostępność neuromonitoringu nerwów krtaniowych i standardów ochrony przytarczyc,

  • zaplecze diagnostyczne (laryngoskopia przed- i pooperacyjna, szybka ocena histopatologiczna, monitorowanie wapnia/PTH),

  • opiekę skoordynowaną z udziałem endokrynologa oraz – w razie potrzeby – możliwość leczenia uzupełniającego (np. jodem promieniotwórczym) i wielodyscyplinarną ocenę przypadków onkologicznych,

  • zakres oferowanych technik (klasyczna, minimalnie inwazyjna) oraz jasne informacje o wskazaniach, ograniczeniach i spodziewanych efektach,

  • przejrzystą komunikację dotyczącą ryzyka, spodziewanego czasu rekonwalescencji, wizyt kontrolnych i kosztów.

FAQ - najczęstsze pytania dotyczące leczenia tarczycy

  • Ile kosztuje operacja tarczycy?

    Cena wycięcia tarczycy jest uzależniona od wielu czynników, do których zaliczamy m.in. zakres zabiegu oraz zastosowaną technikę. Klasyczne chirurgiczne usunięcie jednego płata tarczycy to koszt w wysokości od 4 do 6 tys. zł. Droższa jest całkowita resekcja tarczycy. Ceny za taki zabieg zaczynają się na 3,5, a kończą na 8,5 tys. zł.. Sprawdź ceny w zależności od metody.

  • Czy po operacji tarczycy zostaje blizna?

    Jednym ze skutków operacji tarczycy jest blizna. Jej długość to około 10 cm, a swoim kształtem przypomina ona łuk. Ze względu na to, że szwy lub klamerki czasami są zdejmowane nawet po 2 dniach od wycięcia tarczycy, blizna nie szczególnie wyraźna, jednak nie jest też niewidoczna. Aby nie rzucała się w oczy, warto odpowiednio o nią dbać, smarując specjalnymi maściami oraz żelami.

  • Jak długo utrzymuje się chrypka po operacji tarczycy?

    Chrypka jest częstym następstwem operacji wycięcia tarczycy i najczęściej ustępuje w okresie od 6 do 12 miesięcy po zabiegu. Jeśli jest silna i towarzyszą jej takie objawy jak kaszel, konieczne może okazać się przeprowadzenie ponownego badania stroboskopowego, które pozwala ocenić szansę powrotu prawidłowych czynności strun głosowych.

  • Ile zwolnienia przysługuje po operacji tarczycy?

    Zwolnienie po operacji tarczycy jest kwestią indywidualną i zależy od ogólnego stanu pacjenta po zabiegu. Można jednak przyjąć, że średni czas zwolnienia lekarskiego po wycięciu tarczycy to około 2 tygodnie.

  • Jak wygląda dieta po usunięciu tarczycy?

    Dieta po operacji dotyczy wszystkich zabiegów chirurgicznych i musi być ona delikatna i lekkostrawna. Ze względu na to, iż po wycięciu tarczycy niektórzy pacjenci narzekają na ból gardła, zaleca się przygotowywanie przez pierwszych kilka dni posiłków płynnych i miękkich, które dodatkowo nie podrażnią śluzówki. To, czego nie wolno po operacji tarczycy, to jeść pikantnych i tłustych dań w pierwszych dobach po zabiegu.

 

Posłuchaj artykułu:

Źródła:

  • Cichoń S., Pomorski L., "Chirurgia endokrynologiczna", Warszawa, 2010, ISBN: 978-83-200-3863-7
  • Gawrychowski J, Jarząb B., "Choroby tarczycy i przytarczyc. Diagnostyka i leczenie", Warszawa, 2014, ISBN: 978-83-61104-89-6
  • Bolanowski M., Kuliczkowska-Płaksej J., "Endokrynologia w praktyce klinicznej. Podręcznik dla studentów", Wrocław, 2019, ISBN: 978-83-7055-399-9
  • Rawlinson N., Alderson D., "Choroby chirurgiczne. Diagnoza i leczenie", Warszawa, 2014, ISBN: 978-83-200-4484-3